PTF Dağıtım Bedelinin Altına Düşünce GES Ne Kaybeder?
Lisanssız bir GES sahibi için "üretim yapmak her zaman kârlıdır" varsayımı her saat doğru değildir. Piyasa Takas Fiyatı (PTF) bazı saatlerde şebekeye verilen enerjinin dağıtım bedelini bile karşılamayacak kadar düşebilir — bu saatlerde üretmeye devam etmek, aslında net bir zarardır.
Kısa Cevap
Lisanssız üretici, şebekeye verdiği her kWh için dağıtım (sistem kullanım) bedeli öder. Bir saatte PTF bu bedelin altına düşerse, o saatte üretilen enerjinin geliri bedeli karşılamaz ve üretim net zarar yazar. Bu kayıp; o saatin gerçek üretimi (hava koşuluna bağlı), PTF ile dağıtım bedeli arasındaki fark ve şebekeye verilen oranın çarpımıyla hesaplanır. Kendi iliniz, kurulu gücünüz ve dağıtım bedelinizle bu kaybı gerçek EPİAŞ PTF verisiyle hesaplamak için PTF kayıp hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Kayıp Neden Oluşur?
Lisanssız üretim mevzuatında, şebekeye verilen enerji için dağıtım şirketine bir bedel ödenir. Normal şartlarda satılan enerjinin piyasa değeri (PTF) bu bedelin üzerinde olduğu için fark net kazançtır. Ancak bazı saatlerde — özellikle güneşin bol, talebin düşük olduğu ilkbahar ve bayram dönemlerinde öğle saatlerinde — arz fazlası PTF'yi dağıtım bedelinin altına, hatta negatif değerlere kadar düşürebilir. Bu saatlerde üretmeye devam etmek, dağıtım bedelini ödeyip PTF'den daha az kazanmak anlamına gelir.
Kayıp Nasıl Hesaplanıyor?
Hesaplama mantığı şöyle işler: her saat için, seçilen ilde o saatin gerçek hava koşullarındaki üretim (Open-Meteo arşiv verisi, güneye bakan 30° panel modeli) × şebekeye verilen oran bulunur. PTF, dağıtım bedelinin altındaysa:
kayıp = (dağıtım bedeli − PTF) × üretim
Tüm saatler toplanarak dönemsel (aylık, yıllık) önlenebilir kayıp elde edilir. Bu hesap, gerçek geçmiş piyasa fiyatları ve gerçek hava koşullarıyla yapıldığı için varsayımsal değil, geriye dönük doğrulanabilir bir tutardır.
Kaybı Azaltmanın Yolu Var mı?
PTF dağıtım bedelinin altına düştüğü saatlerde üretimi durdurmak veya inverter üzerinden güç kısıtlaması yapmak, bu saatlerdeki kaybı önler. Ancak bunun için önce hangi saatlerin risk taşıdığını bilmek gerekir — bu saatler yıl içine eşit dağılmaz, belirli mevsimlerde yoğunlaşır. Bu nedenle tek bir ayın verisine bakmak, yıllık kaybın gerçek büyüklüğünü göstermez.
Sık Sorulan Sorular
1) Bu kayıp her lisanssız GES için geçerli mi?
Hayır. YEKDEM kapsamında sabit fiyattan satış yapan santrallerde bu kayıp oluşmaz; kayıp, YEKDEM süresi dolmuş veya PTF üzerinden satış yapan, şebekeye verişi dağıtım bedeline tabi olan santraller için geçerlidir.
2) Dağıtım bedelini nereden öğrenirim?
Dağıtım şirketinizin faturasında veya EPDK tarife tablolarında yer alır ve dönemsel olarak güncellenir; hesaplama aracına kendi güncel değerinizi girmeniz gerekir.
3) Bu kaybı görmek için ne gerekiyor?
Sadece ilinizi, kurulu gücünüzü ve dağıtım bedelinizi PTF kayıp hesaplama aracına girmeniz yeterli; araç son 12 ayın gerçek PTF verisi ve gerçek hava koşullarıyla saat saat hesaplar.
Sonuç
PTF'nin dağıtım bedelinin altına düştüğü saatler, lisanssız bir GES için görünmeyen ama gerçek bir maliyet kalemidir. Bu kaybın büyüklüğünü bilmek, üretim kısıtlama veya otomasyon kararlarını verilere dayandırmanın ilk adımıdır.
Hemen aksiyon alın
- PTF kayıp hesaplama: kendi iliniz ve kurulu gücünüzle hesaplayın
- Negatif PTF nedir?
- PTF, dağıtım bedeli ve net gelir
- Canlı PTF fiyatları
Kaynaklar
- EPİAŞ Şeffaflık Platformu — geçmiş Piyasa Takas Fiyatı verisi
- Open-Meteo — geçmiş saatlik hava koşulları (arşiv)
- Ranaliz PTF kayıp hesaplama aracı
