PTF Eşik ve Kural Motoru
PTF eşik ve kural motoru, saatlik piyasa takas fiyatını önceden tanımladığınız bantlara bölüp her banda bir üretim veya alarm davranışı bağlayan karar katmanıdır. Ranaliz'de bu motor; fiyat bandı, saat aralığı, saha, inverter grubu, minimum üretim ve minimum/maksimum çalışma süresi koşullarını birlikte değerlendirir ve sonucu alarma, göreve veya inverter komutuna dönüştürür.
Bu yazı kural tasarımı içindir; kuralın devreye alınması sözleşme, dağıtım şirketi kısıtı ve inverter yetkisi doğrulanmadan yapılmamalıdır. Karar ve sorumluluk saha operatöründedir.
Kısa Cevap
Tipik bir kural üç bileşenden oluşur:
KOŞUL: PTF bandı + saat aralığı + saha/inverter filtresi
EYLEM: üretim yüzdesi | alarm | görev
KORUMA: minimum çalışma süresi, histerezis, günlük log
Örnek:
PTF < 1.50 TL/kWh → üretimi %0'a çek
PTF 1.50–2.00 TL/kWh → üretimi %50'ye çek
PTF > 2.00 TL/kWh → %100 üret
Kuralı kendi eşiklerinizle tasarlamak için: PTF senaryo ve net gelir aracı.
Neden Tek Eşik Yetmez?
"PTF düşükse kıs" tek satırlık kural, sahada iki soruna yol açar: aç-kapa titremesi (histerezis yokluğu) ve profil körlüğü (öğle üretim öz tüketime gidiyorsa kısmak zarar verir). Kural motoru bu yüzden tek eşik değil, bant + koşul + koruma üçlüsü olarak tasarlanır.
Bağlam: PTF otomasyonu katman modelini, bu yazı motorun kendisini anlatır.
Kural Bileşenleri
1. Fiyat bandı
Sabit TL/kWh eşiği yerine bant kullanmak, hızlı geçişlerde daha kararlıdır. Üç ila beş bant çoğu saha için yeterlidir.
2. Saat aralığı ve gün tipi
Aynı fiyat bandı hafta içi ve hafta sonu farklı davranmalıdır — tüketim profili farklıysa kuralın da farklı olması gerekir.
3. Saha ve inverter filtresi
Portföyde her saha aynı örtüşme oranına sahip değildir. Kural saha bazında, hatta inverter grubu bazında tanımlanmalıdır: EPC ve O&M portföy izleme.
4. Minimum üretim ve minimum çalışma süresi
Kısıtlamanın belirli bir taban altına inmemesi (örneğin garanti veya ısıl sınır) ve bir kez devreye giren kısıtın en az X dakika sürmesi, ekipmanı gereksiz aç-kapadan korur.
5. Histerezis
Eşiğe yakın dalgalanmada sürekli aç-kapa olmaması için giriş ve çıkış eşiği farklı tutulur: örneğin 1,50 TL'nin altına inince kıs, 1,65 TL'nin üstüne çıkınca aç.
Kural Tasarımı: Adım Adım
- Son 12 ayın saatlik PTF serisini ve kendi üretim/tüketim profilinizi yan yana koyun.
- Marjın negatif olduğu bant aralığını bulun (PTF ve dağıtım bedeli).
- Bu aralıkta öz tüketiminiz yüksekse kısıtlamayı erteleyin — kısmak şebekeden pahalı çekişe yol açabilir (öz tüketim oranı).
- Kalan aralık için bant, saat ve minimum süre koşullarını yazın.
- Kuralı önce sadece alarm modunda çalıştırın; iki-üç hafta gözlemleyin.
- Sonuçlar beklenenle örtüşüyorsa kuralı komut moduna alın ve inverter yetkisini tanımlayın.
- Aylık olarak kuralı üretim ağırlıklı ortalama PTF ile yeniden kalibre edin.
Adım 5 atlanmamalıdır — kural motorunu doğrudan komut modunda başlatmak, kalibrasyon hatasını doğrudan üretim kaybına çevirir.
Kural Örnekleri
| Senaryo | Koşul | Eylem |
|---|---|---|
| 10 yıl sonrası tavanlı satış, öz tüketim düşük | PTF < dağıtım bedeli, 11:00–15:00 | %40 kısıtla, min. 20 dk |
| Sanayi tesisi, yüksek öz tüketim | PTF < dağıtım bedeli | Sadece alarm, kısıtlama yok |
| Portföyde tek zayıf saha | Saha = X, PTF bandı düşük | O&M görevi + %20 kısıtlama |
| Hafta sonu düşük tüketim | Gün = Cumartesi/Pazar, PTF bandı düşük | %60 kısıtla |
Tablo başlangıç noktasıdır; her satır kendi verinizle doğrulanmadan üretime alınmamalıdır.
Kural Motorunu Kim Kullanmalı?
- 10 yılını dolduran, PTF tavanlı satış yapan lisanssız GES operasyonları (10 yıl sonrası rejim)
- Öz tüketimi düşük, öğle fazlası yüksek sahalar
- Portföyünde saha bazlı farklı davranış gereken EPC/O&M şirketleri
- Kural yazmadan önce sadece alarm istekleri: PTF alarm sistemi
Ranaliz Ne Yapar, Ne Yapmaz?
Yapar: fiyat bandı + saat + saha + inverter koşullarını birlikte değerlendiren kural motoru, kuralın alarm veya komut moduna alınması, Modbus/IEC 60870-5-104 üzerinden inverter/saha kontrolörüne kısıtlama komutu, kural performansının aylık raporu.
Yapmaz: piyasa emri (GİP/GÖP teklifi), sözleşme ve yetki sınırının belirlenmesi, kuralın onaysız otomatik devreye alınması — komut moduna geçiş her zaman açık bir yetkilendirme ister.
Sık Sorulan Sorular
1) Kural kaç bant olmalı?
Çoğu sahada üç ile beş bant yeterlidir. Fazla bant, kalibrasyonu zorlaştırır ve histerezis tasarımını karmaşıklaştırır.
2) Kural yanlış kalibre edilirse ne olur?
Gereksiz kısıtlama veya gereksiz aç-kapa oluşur. Bu yüzden her kural önce alarm modunda test edilmeli, sonra komut moduna alınmalıdır.
3) Her sahada aynı kural kullanılabilir mi?
Hayır. Öz tüketim oranı ve tesis statüsü farklıysa aynı fiyat bandı farklı sonuç üretir.
4) Kural motoru mevzuat kısıtını bilir mi?
Hayır. Sözleşme, dağıtım şirketi kısıtı ve inverter yetkisi kural tanımlanmadan önce operatör tarafından doğrulanmalıdır.
Sonuç
Kural motoru, PTF'yi izlemekle üretimi yönetmek arasındaki köprüdür. Doğru kurulduğunda kayıp üretimi pahalı saatte önler; yanlış kurulduğunda gereksiz kısıtlama ve ekipman yorgunluğu yaratır. Önce alarm modunda test edin, sonra komuta geçin.
Kuralınızı senaryo aracında test edin · demo talep edin
Hemen aksiyon alın
Kaynaklar
- EPİAŞ Şeffaflık Platformu — saatlik PTF serileri
- EPDK tarife kurul kararları (veriş yönlü birim bedeller)
- Ranaliz kural motoru: fiyat bandı, saat/saha/inverter koşulu, Modbus/IEC 60870-5-104 komut katmanı
