Saatlik Mahsuplaşma Hesaplama: 744 Saatlik Aylık Örnek ve Yöntem
Saatlik mahsuplaşma hesaplaması, bir fatura döneminin (ay) her bir saati için ayrı ayrı üretim-tüketim netleştirmesi yapılmasına dayanır. 31 günlük bir ay için bu, 744 saatlik (31×24) bir hesap serisi anlamına gelir.
Bu yazı bilgilendirme ve eğitim amaçlıdır; resmî mahsuplaşma/uzlaştırma hesabı yerine geçmez. Sayısal örnekler basitleştirilmiş ve varsayımsaldır. Kesin yöntem, formül ve katsayılar için Resmî Gazete, EPDK ve ilgili mahsuplaşma usul ve esasları esas alınmalıdır.
Kısa Cevap
Saatlik mahsuplaşma hesaplaması, ayın her saati için üretim ile tüketimin karşılaştırılıp fark bulunmasına, sonra bu farkların ay boyunca ayrı ayrı (ihtiyaç fazlası saatler ve net tüketim saatleri olarak) toplanmasına dayanır. 31 günlük bir ay 744 saat içerir; 30 günlük bir ay ise 720 saat. Resmî hesaplamada saatlik farklar EPİAŞ PTF verisiyle eşleştirilerek parasal karşılığa çevrilir. Bu yazıda genel yöntem mantığı, kısa varsayımsal bir örnek tablo ve EPİAŞ Şeffaflık Platformu verisiyle kendi başınıza deneme hesabı nasıl kurabileceğiniz anlatılıyor. Detaylı mevzuat için Saatlik mahsuplaşma 2026 rehberi yazısına bakabilirsiniz.
744 Saat Ne Demek?
"744 saat" ifadesi basitçe 31 günlük bir ayın toplam saat sayısıdır (31 gün × 24 saat = 744 saat). Ocak, Mart, Mayıs, Temmuz, Ağustos, Ekim ve Aralık ayları 31 gün çektiği için bu aylarda saatlik mahsuplaşma hesabı 744 satırlık bir veri seti üzerinden yürür. 30 günlük aylarda (Nisan, Haziran, Eylül, Kasım) bu sayı 720'ye, Şubat'ta ise 672 (28 gün) veya artık yılda 696'ya (29 gün) düşer.
Aylık mahsuplaşmadan farklı olarak saatlik modelde önemli olan, ayın toplam üretim ve tüketim miktarlarının tek seferde karşılaştırılması değil, bu 744 (veya 720/672/696) satırın her birinin kendi içinde ayrı ayrı değerlendirilmesidir. Aylık vs saatlik modelin gelir üzerindeki etkisini karşılaştırmalı görmek isterseniz Aylık vs saatlik mahsuplaşma: gelir farkı yazısı faydalı olabilir; iki modelin temel işleyiş farkını örnekle görmek için ise Saatlik mahsuplaşma nasıl çalışır? Örnekle anlatım yazısına bakabilirsiniz.
Hesaplama Yöntemi: Genel Mantık
Saatlik mahsuplaşmanın hesaplama mantığını üç adımda özetleyebiliriz. Burada verilen adımlar kavramsal bir çerçevedir; resmî hesap yönteminin tam formülü ve katsayıları için mahsuplaşma usul ve esasları esas alınmalıdır.
Adım 1 — Her saat için farkı bulun. Ayın her bir saati için o saatteki GES üretimi ile o saatteki tesis tüketimi karşılaştırılır:
- Üretim > Tüketim ise: o saat için bir ihtiyaç fazlası (üretim fazlası) oluşur.
- Üretim < Tüketim ise: o saat için bir net tüketim (şebekeden çekilen fark) oluşur.
- Üretim = Tüketim ise: o saat için fark sıfırdır.
Adım 2 — Saatlik farkları ayrı kategorilerde toplayın. Ay boyunca (744 saat, ya da ayın gerçek saat sayısı kadar) tüm ihtiyaç fazlası saatlerin miktarları kendi aralarında, tüm net tüketim saatlerinin miktarları da kendi aralarında toplanır. Aylık mahsuplaşmadan temel fark tam burada ortaya çıkar: aylık modelde toplam üretim ile toplam tüketim tek bir bakiye üzerinden mahsuplaşırken, saatlik modelde bir saatteki üretim fazlası başka bir saatteki tüketim açığını otomatik olarak kapatmaz.
Adım 3 — Parasal karşılığı hesaplayın. İhtiyaç fazlası saatlerdeki enerjinin bedeli, ilgili mevzuata göre o saatin EPİAŞ PTF değeri (ve YEKDEM/diğer katsayılar) esas alınarak hesaplanır; net tüketim saatlerindeki enerji ise tedarikçi faturasına yansır. PTF'nin saatlik hesaba nasıl girdiğini adım adım görmek için PTF kWh hesaplama yazısına bakabilirsiniz.
Bu üç adımın pratikte doğru işlemesi için saatlik üretim ve tüketim verisinin doğru, eksiksiz ve doğru saat damgasıyla (timestamp) eşleşmiş olması kritik önemdedir — bu konuda LÜM ve saatlik veri: mahsuplaşmada veri doğruluğu yazısı ayrıntılı bilgi veriyor.
"Ücretsiz" Yöntemle Kendi Hesabınızı Kurma
Resmî bir yazılım satın almadan, EPİAŞ Şeffaflık Platformu'nun (seffaflik.epias.com.tr) kamuya açık PTF verisi ile kendi sayaç/inverter kayıtlarınızı birleştirerek basit bir tabloda (Excel veya Google Sheets) bu hesabın mantığını kendi başınıza deneyebilirsiniz. Bu, ücretsiz bir Ranaliz aracı değil; herkesin kamuya açık veriyle kendi başına kurabileceği bir yöntemdir:
- PTF verisini indirin. EPİAŞ Şeffaflık Platformu'ndan ilgili ay için saatlik PTF (TL/MWh) verisini çekin. TL/kWh'ye çevirmek için değeri 1000'e bölün.
- Kendi üretim verinizi toplayın. İnvertör/izleme sisteminizden ayın her saati için üretim (kWh) verisini dışa aktarın.
- Tüketim verinizi ekleyin. OSOS/akıllı sayaç verinizden veya elektrik faturanızın saatlik dökümünden tüketim (kWh) verisini alın.
- Tabloda satır satır birleştirin. Her satır bir saat olacak şekilde tarih-saat, üretim, tüketim, fark ve o saatin PTF değerini yan yana koyun.
- Formülle farkı ve kategoriyi hesaplatın. Basit bir IF formülüyle ("üretim-tüketim>0 ise ihtiyaç fazlası, değilse net tüketim") her satırı otomatik sınıflandırın, sonra kategori bazında toplam alın.
Bu yöntem size genel mantığı ve yaklaşık bir tablo verir; ancak resmî uzlaştırma hesabının yerine geçmez ve dağıtım şirketi/tedarikçi faturasındaki resmî rakamla birebir örtüşmeyebilir.
Varsayımsal Örnek: 8 Saatlik Kesit
Aşağıdaki tablo tamamen varsayımsal ve basitleştirilmiştir; gerçek bir tesisin verisi değildir, sadece yöntemi göstermek amaçlıdır. 744 saatin tamamını burada yazmak yerine, bir günün 8 saatlik bir kesitini örnekliyoruz — ayın geri kalan saatleri için de aynı mantık (üretim-tüketim farkı bul, kategorize et, PTF ile eşleştir) tekrarlanır.
| Saat | Üretim (kWh) | Tüketim (kWh) | Fark | Durum | PTF (TL/kWh, varsayımsal) |
|---|---|---|---|---|---|
| 08:00-09:00 | 40 | 60 | -20 | Net tüketim | 2,10 |
| 09:00-10:00 | 90 | 70 | +20 | İhtiyaç fazlası | 1,95 |
| 10:00-11:00 | 140 | 80 | +60 | İhtiyaç fazlası | 1,80 |
| 11:00-12:00 | 170 | 90 | +80 | İhtiyaç fazlası | 1,60 |
| 12:00-13:00 | 180 | 85 | +95 | İhtiyaç fazlası | 1,20 |
| 13:00-14:00 | 165 | 95 | +70 | İhtiyaç fazlası | 1,35 |
| 14:00-15:00 | 130 | 100 | +30 | İhtiyaç fazlası | 1,75 |
| 15:00-16:00 | 85 | 110 | -25 | Net tüketim | 2,05 |
Bu 8 saatlik kesitte 6 saat ihtiyaç fazlası, 2 saat net tüketim olarak görülüyor. Gerçek bir ayda gece saatlerinde üretim sıfır olacağından net tüketim saatleri çok daha kalabalık olur; öğle saatlerinde ise PTF'nin düşme eğilimi ihtiyaç fazlası enerjinin birim değerini baskılayabilir — bu dinamiği Öğle PTF düşüşü ve GES kanibalizasyonu yazısında ayrıntılı işledik. Ayın geri kalan saatleri için de aynı satır mantığı (üretim, tüketim, fark, durum, PTF) tekrar edilerek 744 satırlık tam tablo oluşturulur.
744 Saati Elle Yapmanın Zorluğu ve Otomasyon
Yukarıdaki 8 satırlık örneği hazırlamak birkaç dakika sürer; ama aynı işlemi 744 satır için elle (veya tek tek formül kopyalayarak) yapmak, özellikle birden fazla ay ve birden fazla tesis için tekrarlandığında ciddi zaman kaybına ve hata riskine yol açar. Saat damgalarının kayması, eksik veri satırları, yanlış PTF eşleştirmesi gibi hatalar büyük tablolarda fark edilmesi zor sorunlardır.
Bu noktada Ranaliz'in /ptf senaryo/net gelir analizi aracı, saatlik üretim verinizi EPİAŞ PTF verisiyle otomatik eşleştirerek bu tür senaryo hesaplarını hızlandırır. Önemle belirtmek gerekir: Ranaliz resmî mahsuplaşma/uzlaştırma hesabı yapmaz, EPİAŞ'ın yerini almaz ve garanti fiyat/gelir vermez — sağladığı şey, saatlik üretim/tüketim görünürlüğü, üretim tahmini ve senaryo bazlı net gelir analizidir. Resmî faturanızdaki nihai rakam için her zaman dağıtım şirketi/tedarikçi belgeleri ve EPİAŞ verisi esas alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
1) 744 saat her ayda mı geçerli?
Hayır. 744 saat yalnızca 31 günlük aylar (Ocak, Mart, Mayıs, Temmuz, Ağustos, Ekim, Aralık) için geçerlidir. 30 günlük aylarda 720 saat, Şubat'ta 672 (veya artık yılda 696) saat hesaba girer.
2) Saatlik mahsuplaşma hesabını Excel'de tam olarak yapabilir miyim?
Genel mantığı (fark bulma, kategorize etme, PTF ile çarpma) basit bir tabloda deneyebilirsiniz; ancak resmî uzlaştırma hesabının tüm katsayı ve usul detaylarını birebir yansıtacağının garantisi yoktur. Nihai rakam için resmî belgeler esastır.
3) İhtiyaç fazlası saatlerin bedeli nasıl belirleniyor?
Genel olarak ilgili saatin EPİAŞ PTF değeri ve mevzuatta tanımlı katsayılar esas alınır. Kesin oran ve şartlar için Resmî Gazete ve EPDK düzenlemelerine bakılmalıdır.
4) Bir saatteki üretim fazlası başka bir saatin açığını kapatabilir mi?
Saatlik mahsuplaşma modelinde hayır — her saat kendi içinde değerlendirilir. Bu, aylık mahsuplaşmadan en temel farkıdır ve toplam gelir üzerinde önemli etkisi olabilir.
5) Bu hesabı otomatikleştirmenin bir yolu var mı?
Evet; EPİAŞ verisini kendi tablonuza manuel çekmek yerine, Ranaliz gibi bir izleme/senaryo aracının PTF verisini otomatik entegre etmesi, özellikle çok sayıda tesis veya uzun dönem karşılaştırması yapılırken zaman kazandırır. Bu araçlar resmî hesabın yerine geçmez, senaryo/görünürlük katmanı sağlar.
Sonuç
Saatlik mahsuplaşma hesaplaması özünde basit bir mantığa dayanır: her saat için üretim-tüketim farkını bul, farkları kategori bazında topla, PTF ile eşleştir. Ancak bu mantığı 744 saatlik bir ay boyunca elle ve hatasız uygulamak pratikte zordur. EPİAŞ'ın kamuya açık verisiyle kendi tablonuzu kurabilir, daha büyük ölçekte ise otomasyon araçlarından destek alabilirsiniz.
Hemen aksiyon alın
- Saatlik mahsuplaşma nasıl çalışır? Örnekle anlatım
- PTF kWh hesaplama
- LÜM ve saatlik veri: mahsuplaşmada veri doğruluğu
- Saatlik mahsuplaşma 2026 rehberi
- Ranaliz /ptf senaryo ve net gelir analizi aracı
Kaynaklar
- EPİAŞ Şeffaflık Platformu — seffaflik.epias.com.tr (saatlik PTF ve piyasa verileri)
- Resmî Gazete — Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nde değişiklik (2 Nisan 2026, sayı 33212) ve mahsuplaşma usul ve esasları (5 Mayıs 2026, sayı 33244)
- Ranaliz ürün yetenekleri: saatlik üretim/tüketim görünürlüğü, EPİAŞ PTF saatlik görünüm, senaryo/net gelir analizi (/ptf)
