PTF ve Mahsuplaşma Sözlüğü
Bu sayfa, Türkiye elektrik piyasasında GES ve sanayi tesisi sahiplerinin en sık karıştırdığı 24 terimi tanımlar. Her başlık altında iki üç cümlelik doğrudan cevap ve konuyu açan rehber bağlantısı var. Tanımlar operasyon içindir; bağlayıcı olan mevzuat metinleridir.
Bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya resmî uzlaştırma tanımı yerine geçmez. Bağlayıcı metinler için Resmî Gazete, EPDK ve EPİAŞ yayınları esastır.
Son güncelleme: 12 Eylül 2026
Fiyat ve Piyasa Terimleri
PTF (Piyasa Takas Fiyatı)
Gün Öncesi Piyasası’nda her saat için arz ve talep eğrilerinin kesiştiği noktada oluşan tek fiyattır. TL/MWh cinsinden yayımlanır ve saatlik değişir. Ayrıntı: PTF nedir.
SMF (Sistem Marjinal Fiyatı)
Dengeleme Güç Piyasası’nda, gerçek zamanlı dengesizliği gidermek için verilen talimatlardan oluşan fiyattır. PTF gün öncesine, SMF gerçek zamana aittir. Fark: PTF ve SMF farkı.
GÖP (Gün Öncesi Piyasası)
Ertesi günün her saati için elektriğin alınıp satıldığı piyasadır. Teklifler kapanış saatinden sonra eşleştirilir ve o günün saatlik PTF’leri açıklanır.
Merit order (arz sıralaması)
Üretim tekliflerinin maliyetine göre ucuzdan pahalıya sıralanmasıdır. Talebi karşılayan son teklifin fiyatı o saatin takas fiyatını belirler. Bu yüzden ucuz üretim arttığında PTF düşer.
PTF tavanı
10 yıllık destek süresini dolduran lisanssız tesislerde uygulanan alım fiyatının, ilgili saatin PTF’sini aşamaması kuralıdır. Taban değil tavandır. Ayrıntı: 10 yılını dolduran GES’ler.
PTF TL/MWh mi TL/kWh mi?
PTF, TL/MWh cinsinden yayımlanır. TL/kWh’ye çevirmek için 1.000’e bölünür: 2.400 TL/MWh = 2,40 TL/kWh. Dönüşüm: PTF kWh hesaplama.
PTF neden bazı saatlerde çok düşük olur?
Güneş üretiminin yoğun olduğu öğle saatlerinde ucuz arz artar, merit order’da fiyatı belirleyen teklif aşağı iner. Buna kanibalizasyon etkisi denir. Ayrıntı: öğle PTF düşüşü.
Üretim ağırlıklı ortalama PTF
Saatlik PTF’nin, o saatlerdeki kendi üretiminizle ağırlıklandırılmış ortalamasıdır. Basit yıl ortalamasından düşük çıkması yaygındır, çünkü üretiminiz fiyatın düşük olduğu saatlere yığılır.
Mahsuplaşma Terimleri
Mahsuplaşma
Belirli bir zaman diliminde üretim ile tüketimin birbirinden düşülerek net üretim veya net tüketimin bulunmasıdır.
Saatlik mahsuplaşma
Netleştirmenin fatura dönemi yerine her saat ayrı yapılmasıdır. İlgili lisanssız tesisler için 1 Mayıs 2026 itibarıyla yürürlüğe girmiştir. Rehber: saatlik mahsuplaşma 2026.
Aylık mahsuplaşma
Netleştirmenin fatura dönemi boyunca toplu yapılmasıdır. Mesken abonelikleri için devam etmektedir. Karşılaştırma: aylık vs saatlik fark.
İhtiyaç fazlası enerji
Bir saatte üretilen ama aynı saatte tüketilmeyip şebekeye verilen elektriktir. Statüye göre ayrı fiyatlanır. Ayrıntı: ihtiyaç fazlası enerji nedir.
Mahsuplaşmayan kısım nereye gider?
Yanmaz. Saatlik netleştirmeden artan kısım ihtiyaç fazlası olarak şebekeye verilir ve tesis statüsüne göre fiyatlanır.
Net ölçüm (net metering)
Şebekeye verilen ve çekilen enerjinin kWh cinsinden netleştirildiği, fazlanın genelde kredi olarak devrettiği modeldir. Türkiye’deki saatlik mahsuplaşmanın birebir karşılığı değildir. Fark: mahsuplaşma ile net ölçüm farkı.
Öz tüketim / örtüşme oranı
Üretimin, aynı saatte tesiste tüketilen kısmının toplam üretime oranıdır. Saatlik mahsuplaşmanın en belirleyici tek göstergesidir. Ölçüm: öz tüketim oranı nasıl ölçülür.
Ölçüm noktası
Üretim ve tüketimin sayaçla ölçüldüğü noktadır. Üretim ve tüketim tesisinin aynı ölçüm noktasında olup olmaması, ihtiyaç fazlasının değerlendirilmesini etkiler.
Çağrı mektubu
Lisanssız üretim başvurusunda dağıtım şirketinin verdiği, bağlantı sürecini başlatan belgedir. 12 Mayıs 2019 tarihi, saatlik mahsuplaşma kapsamının belirlenmesinde eşik olarak kullanılmıştır.
Destek ve Mevzuat Terimleri
YEKDEM
Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması. Yenilenebilir üretime belirli süre boyunca uygulanan destek fiyat mekanizmasıdır.
%90 YEKDEM
10 yıllık destek süresini dolduran lisanssız tesislerde ihtiyaç fazlası alım fiyatının, güncel YEKDEM fiyatının %90’ı olarak hesaplanmasıdır — ancak saatlik PTF’yi aşmamak kaydıyla.
LÜM (Lisanssız Üretim Modülü)
Lisanssız üretim süreçlerinin yürütüldüğü sistemdir. Saatlik modele geçişle birlikte veri tarafındaki rolü öne çıkmıştır. Ayrıntı: LÜM ve saatlik veri girişi.
Lisanssız Üretici-2
EPDK tarife ailesinde, 10 yıl sonrası lisanssız verişe ilişkin tarife katmanı olarak 2026’da öne çıkan gruptur. Birim bedeli güncel cetvelden alınmalıdır. Ayrıntı: PTF ve dağıtım bedeli.
Uzlaştırma
Piyasa katılımcılarının üretim ve tüketim miktarlarının resmî olarak hesaplanıp mali sonuçlarının çıkarılması sürecidir. İzleme yazılımları uzlaştırma yapmaz, karar desteği verir.
Operasyon Terimleri
Marj negatif saat
Bir saatte uygulanan satış fiyatının, o saatteki veriş yönlü birim bedelin altına düşmesidir. Üretim varken marj negatifse net kayıp birikir. Ayrıntı: PTF ve dağıtım bedeli.
EPİAŞ Şeffaflık Platformu
Piyasa verilerinin, saatlik PTF dahil, kamuya açık yayımlandığı platformdur. Saatlik seri buradan alınır. Yöntem: PTF nasıl takip edilir.
Sık Sorulan Sorular
1) PTF ile SMF arasındaki temel fark nedir?
PTF gün öncesinde oluşur ve saatlik takas fiyatıdır; SMF gerçek zamanlı dengeleme talimatlarından doğar. GES sahibinin günlük kararlarında öncelik PTF’dedir.
2) PTF neden bazı saatlerde sıfıra yaklaşır?
Arz fazlası ve düşük maliyetli üretimin yoğunlaştığı saatlerde fiyatı belirleyen teklif çok aşağı iner. Güneş zirvesi bu saatlerle çakışabilir.
3) Saatlik mahsuplaşma tüm tesisleri kapsıyor mu?
Hayır. Kapsam, 12 Mayıs 2019’dan itibaren çağrı mektubu alan yenilenebilir lisanssız tesislerdir; mesken abonelikleri kapsam dışındadır.
4) Bu sözlük ne sıklıkla güncelleniyor?
Yeni mevzuat veya terim geldiğinde. Üstteki “son güncelleme” tarihi esastır. Tarih zinciri: mahsuplaşma takvimi 2026.
Sonuç
Terimleri karıştırmak yalnızca dil sorunu değil; yanlış terimle yapılan arama, yanlış mevzuata ve yanlış hesaba götürür. Kendi tesisinizin hangi tanımlara girdiğini netleştirdikten sonra sayıya geçin.
Senaryoyu kendi verinizle çalıştırın · demo talep edin
Hemen aksiyon alın
Kaynaklar
- EPİAŞ Şeffaflık Platformu — Gün Öncesi Piyasası ve saatlik PTF tanımları
- Resmî Gazete — 2 Nisan 2026 (33212) ve 5 Mayıs 2026 (33244) sayılı metinler
- Resmî Gazete — 13 Haziran 2026, 33279: 11415 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı
- EPDK — tarife ve lisanssız üretim kurul kararları
